Negen vliegtuigen vertrekken vanaf niet vrijgegeven baan

Op de luchthaven Schiphol zijn zaterdag 16 juni 2012 negen vliegtuigen gestart van een niet vrijgegeven baan. Door de luchtverkeersleiding werd niet opgemerkt dat de baan niet beschikbaar was voor de start van vliegtuigen. Dat is een potentieel gevaarlijke situatie. Dit staat in het rapport ‘Negen starts van een niet beschikbaar gestelde baan op Amsterdam Airport Schiphol’, dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid vandaag heeft gepubliceerd.

Op de luchthaven Schiphol zijn zaterdag 16 juni 2012 negen vliegtuigen gestart van een niet vrijgegeven baan. Door de luchtverkeersleiding werd niet opgemerkt dat de baan niet beschikbaar was voor de start van vliegtuigen. Dat is een potentieel gevaarlijke situatie. Dit staat in het rapport ‘Negen starts van een niet beschikbaar gestelde baan op Amsterdam Airport Schiphol’, dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid vandaag heeft gepubliceerd.

Voordat Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) vliegtuigen gebruik kan laten maken van een start- of landingsbaan, moet deze eerst door de luchthaven Amsterdam Airport Schiphol (AAS) aan de luchtverkeersleiding beschikbaar zijn gesteld. Wanneer de start- en landingsbanen niet beschikbaar zijn voor de start of landing van een vliegtuig, kan de baan worden gebruikt voor ander verkeer op de luchthaven. Wanneer dan toch vliegtuigen van deze banen opstijgen, bestaat het risico op een ernstig incident doordat het vliegtuig met andere voertuigen op de baan kan botsen. Op 12 juni 2012 werden door de betrokken vliegtuigbemanningen geen bijzonderheden waargenomen. Zij konden dan ook niet weten dat zij startten van een niet beschikbare baan. Kort voor het opstijgen van het tiende vliegtuig realiseerde de baanverkeersleider zich dat de bewuste baan niet was vrijgegeven en dat de negen voorgaande vliegtuigen waren gestart van een niet beschikbaar gestelde baan.

Vanwege het tijdsverloop heeft de Onderzoeksraad besloten het onderzoek naar de negen starts op 16 juni 2012 af te ronden met het vandaag gepubliceerde onderzoek. Daarnaast doet de Raad onderzoek naar een ander incident op 12 januari 2014 waarbij de bemanning van een vliegtuig toestemming kreeg om te starten terwijl op de startbaan nog een auto van de vogelwacht aanwezig was. Onduidelijkheden over het gebruik van de start- en landingsbanen blijken een terugkerend probleem. Vanwege de potentieel grote gevolgen zal de Raad in nieuwe onderzoeken nadrukkelijk aandacht besteden aan de achterliggende oorzaken daarvan.

Werkwijze
Op de luchthaven Schiphol worden start- en landingsbanen vaak meerdere malen per dag door de luchtverkeersleiding aangevraagd en weer teruggegeven aan de luchthaven. Naar aanleiding van het incident in juni 2012 is onderzocht of vergelijkbare werkwijzen bestaan op andere grote internationale luchthavens. Tot nu toe lijkt het er niet op dat de werkwijze die op de luchthaven Schiphol wordt gevolgd, te vergelijken is met de werkwijze op andere grote luchthavens.

In juni 2012 bestond slechts een informele - en niet schriftelijk vastgelegde werkwijze - in de verkeerstoren voor het aanvragen en teruggeven van banen. De Raad is van mening dat verwacht mag worden dat op een grote internationale luchthaven als Schiphol door de luchtverkeersleiding wordt gewerkt met schriftelijk vastgestelde procedures en voorschriften. Daarnaast verwacht de Raad dat er door partijen een maximale, gezamenlijke inspanning wordt geleverd om soortgelijke incidenten te voorkomen en herhaling uit te sluiten. De procedure is nu schriftelijk vastgelegd, maar nog onvoldoende geborgd.