Kwaliteit en veiligheid torenkraan onvoldoende geborgd

Op 10 juli 2008 bezweek, schijnbaar zonder aanleiding, een torenkraan in Rotterdam. Deze torenkraan stond bij een torenflat in aanbouw. De machinist, die op 96 meter hoogte in de kraan zat, kwam hierbij om het leven. De Onderzoeksraad Voor Veiligheid onder voorzitterschap van prof. mr. Pieter van Vollenhoven heeft een onderzoek ingesteld naar dit ongeval. Uit het onderzoek is gebleken dat de kraan is bezweken als gevolg van een aantal tekortkomingen in het ontwerp. De flexibiliteit van de configuratie van de mast en de horizontale arm van de kraan (giek) was groter dan door de constructeur berekend. Daarnaast leert het onderzoek dat verschillende tekortkomingen aan torenkranen naast elkaar kunnen bestaan.

Binnen de huidige systematiek bepaalt de fabrikant zelf of zijn product voldoet aan het veiligheidsniveau uit de Europese normen en legt dit vast in een verklaring. De kraan behoeft hierbij niet door anderen op veiligheid en kwaliteit te worden getoetst. Er is daardoor op dit moment geen vangnet dat voorkomt dat torenkranen met (veiligheids)tekorten in het ontwerp op de markt komen en worden opgesteld.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid vindt dit zorgwekkend. Bij een voorval met een torenkraan lopen voorbijgangers, mensen die in de omgeving wonen , werken of recreëren ook gevaar, dit naast de kraanmachinist en de mensen die op de bouwplaats aanwezig zijn. Een groot aantal torenkranen staat momenteel opgesteld op drukke locaties in diverse binnensteden.

Inmiddels heeft naar aanleiding van het onderzochte voorval de fabrikant een aantal wijzigingen in het ontwerp aangebracht om de veiligheid te verbeteren. De Onderzoeksraad voor Veiligheid pleit ervoor het systeem van toezicht op de kwaliteit en veiligheid van torenkranen aan te scherpen, voordat een torenkraan op de markt komt. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt aanbevolen om er in Europees verband zorg voor te dragen dat torenkranen onder het regime van gevaarlijke machines worden geplaatst. Op die manier zal in het vervolg voorafgaand aan het gebruik eerst een beoordeling plaatsvinden door een gecertificeerd bureau.

Daarnaast pleit de Onderzoeksraad voor het oprichten van een meldpunt voor ongevallen en bijna-ongevallen met kranen, waaronder torenkranen. Dit meldpunt heeft onder andere tot doel bij gevaarlijke situaties alle betrokken partijen te waarschuwen. Een dergelijk meldpunt wordt gedragen door een platform bestaande uit vertegenwoordigers uit de branche: kraanfabrikanten en eigenaren, gebruikers en opdrachtgevers. Tevens doet de Raad een aanbeveling aan de Stichting Toezicht Certificatie Verticaal Transport waarmee wordt beoogd het bestaande systeem van keuringen uit te breiden.