Op 13 oktober 2018 vertrok van vliegveld Drachten een elektrisch aangedreven vliegtuig, een Pipistrel Alpha Electro met Italiaanse registratie, met bestemming vliegveld Stadskanaal. De piloot was de enige inzittende. In het luchtruim op de bestemming voegde de piloot zich in het luchtverkeerscircuit. Na in het circuit vanaf het rugwindbeen te zijn gedraaid naar het basisbeen, verloor het toestel plotseling hoogte, waarna het neerstortte. Kort daarna raakte het toestel in brand. De piloot kwam bij het ongeval om het leven. Het toestel werd als gevolg van het ongeval en de daarna volgende brand geheel vernield.

Publicatie onderzoek

Niveau van veiligheid en luchtwaardigheid niet gewaarborgd

Omdat dit het eerste ongeval met een elektrisch aangedreven vliegtuig in Nederland en het eerste ongeluk wereldwijd met een toestel van het type Pipistrel Alpha Electro betrof, reikte het onderzoek verder dan de directe ongevalsoorzaak.

Allereerst is vastgesteld dat er voorafgaand aan de fatale vlucht problemen waren met de batterijen. Deze hebben echter geen rol gespeeld bij de oorzaak van het ongeval. Het ongeval werd veroorzaakt door een lage luchtsnelheid, dicht bij de overtreksnelheid. Dit leidde tot een overtrek, gevolgd door een beginnende spin (tolvlucht), waar het vliegtuig niet uit herstelde.

Ten tweede stelt de Raad vast dat het niveau van veiligheid en luchtwaardigheid als resultaat van de vereisten die gelden voor in Nederland geregistreerde microlight aeroplanes niet gewaarborgd is bij tijdelijk gebruik in het Nederlands luchtruim. Er bestaan geen pan-Europese voorschriften voor ontwerp en gebruik van microlight aeroplanes. Dit type luchtvaartuig is uitgesloten van basisverordening EU 2018/1139. Voorschriften met betrekking tot microlight aeroplanes zijn een nationale aangelegenheid. Het betreffende toestel vloog in het Nederlandse luchtruim zonder te voldoen aan de Nederlandse en Italiaanse voorschriften.

In de derde plaats mag men in algemene zin verwachten dat de autoriteiten proactief optreden bij de introductie van innovatieve technologieën, zoals elektrische aandrijving voor luchtvaartuigen. Een proactieve aanpak is voor de vliegveiligheid van groot belang. De Onderzoeksraad heeft bij de autoriteiten geen proactieve houding kunnen vaststellen. Er bestaan in Nederland bijvoorbeeld geen wettelijke voorschriften voor elektrische aangedreven luchtvaartuigen.

Ten slotte wijst de Onderzoeksraad erop dat brand in de lithium-ion batterijen voor de voortstuwing van luchtvaartuigen wordt gekenmerkt door een hoge calorische waarde, de hoge snelheid waarmee zo’n brand zich ontwikkelt en het feit dat een dergelijke brand moeilijk te blussen is. In dit specifieke geval bluste de brandweer het vuur overeenkomstig haar instructies gedurende langere tijd met veel water.

 

Aanbevelingen

De Pipistrel Alpha Electro 167 en soortgelijke microlight aeroplanes vallen onder de categorie vliegtuigen waarop de Europese gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart niet van toepassing zijn. Deze vliegtuigen vallen onder de regelgeving van de lidstaten, gezien hun beperkte risico voor de veiligheid van de burgerluchtvaart, een eenvoudig ontwerp of vliegoperaties voornamelijk op lokale basis. 

Microlight aeroplanes zijn in de loop der jaren echter geavanceerder en steeds populairder geworden en worden ook over de grenzen heen geëxploiteerd. Met de groeiende aantallen en de toenemende complexiteit van het ontwerp van microlight aeroplanes is de Onderzoeksraad dan ook van mening dat voor deze luchtvaartuigen binnen Europa een minimum veiligheidsniveau moet worden vastgesteld. De Raad doet daarom de volgende aanbevelingen.

Aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat wordt aanbevolen:

  1. De veiligheid van in Nederland geregistreerde en/of opererende microlight aeroplanes en de veiligheid van derden te verbeteren door het inrichten en uitvoeren van effectief toezicht op de sector.
  2. Stel met het oog op innovatie van microlight aeroplanes aanvullende eisen vast, waaraan in Nederland geregistreerde en/of opererende microlight aeroplanes moeten voldoen en implementeer deze binnen Nederland. Streef daarna actief naar het accepteren van deze eisen als standaard binnen European Civil Aviation Conference (ECAC), met het doel een minimum veiligheidsniveau te creëren voor deze categorie luchtvaartuigen.
  3. Op de langere termijn te bevorderen dat de eisen aan en het toezicht op microlight aeroplanes worden geëvalueerd en heroverwogen door European Union Aviation Safety Agency (EASA).

Beeldmateriaal

Updates

  • Nieuws

    Start onderzoek crash elektrisch vliegtuig

Onderzoeksgegevens

Thema Luchtvaart

Startdatum onderzoek

Publicatiedatum rapport

Type Verkort onderzoek

Status Afgerond

Fase Publicatie