Sector Luchtvaart

Onderzoek MH17 crash, 17 juli 2014 Donetsk

Introductie

De Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzoekt het neerstorten van vlucht MH17 op donderdag 17 juli 2014 in de regio Donetsk (Oekraïne). De Raad wil alles in het werk stellen om een zo helder mogelijk beeld te geven over de oorzaak van de crash.

Het onderzoek wordt uitgevoerd op basis van de internationale voorschriften en werkwijzen in het ICAO-verdrag. Het land waar het voorval heeft plaatsgevonden (Oekraïne) heeft het onderzoek gedelegeerd aan de Onderzoekraad voor Veiligheid. Hierover zijn afspraken gemaakt in een Memorandum of Understanding tussen Oekraïne en Nederland en in een overeenkomst tussen het Oekraïense National Bureau of Air Accidents Investigation en de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Daarmee heeft de Onderzoeksraad de leiding over het onderzoek en stuurt het internationaal team van onderzoekers aan.

Naast het internationaal onderzoek naar de oorzaak van de crash, doet de Onderzoeksraad voor Veiligheid zelf ook onderzoek naar de besluitvorming rondom het bepalen van vliegroutes en naar de beschikbaarheid van passagierslijsten.

9 september 2014
De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft op dinsdag 9 september 2014 het rapport van eerste bevindingen (preliminary report) over de crash van vlucht MH17 gepubliceerd. Het rapport van eerste bevindingen bevat de eerste gegevens uit het onderzoek naar de oorzaak van de crash gebaseerd op de bronnen die de Onderzoeksraad tot zijn beschikking heeft.

Er is de komende maanden nog veel onderzoek nodig voordat het eindrapport opgesteld kan worden. De Raad verwacht het eindrapport in beginsel binnen een jaar na de crash te publiceren.

Bekijk hier (YouTube) de toelichting van voorzitter Tjibbe Jousta op het rapport van eerste bevindingen.

9 december 2014
Zondag 16 november 2014 werd op de crashsite van vlucht MH17 in opdracht van de Onderzoeksraad voor Veiligheid gestart met de berging van de wrakstukken. Hieraan ging een lange periode van voorbereiding vooraf. Om de berging van wrakstukken mogelijk te maken, zijn door de Onderzoeksraad voor Veiligheid afspraken gemaakt met het ministerie van Rampenbestrijding over de overdracht van de wrakstukken en de ondersteuning door de SES (de Oekraiense State Emergency Service). Deze documenten zijn nu openbaar. Het eerste document betreft de berging van de wrakstukken. Het tweede document gaat over de periode na afloop van de berging.

Op 9 december 2014 zijn twee van de in totaal vier konvooien met wrakstukken aangekomen op de luchtmachtbasis in Gilze-Rijen. De lading zal volgens een vaste procedure worden uitgeladen, gefotografeerd, gescand en ingedeeld. Hierna start het onderzoek aan de wrakstukken en de voorbereiding van de reconstructie.

13 oktober 2015
Op 13 oktober 2015 zijn de eindrapporten over het onderzoek naar de crash van vlucht MH17 gepubliceerd. Naast de rapporten is er ook een film gemaakt over de oorzaak van de crash met vlucht MH17 op 17 juli 2014 boven het oostelijk deel van Oekraïne en over het onderzoek naar het overvliegen van conflictgebieden. De film is gebaseerd op de onderzoeksrapporten. Bekijk de film en korte fragmenten op het YouTube-kanaal van de Onderzoeksraad.

25 februari 2016
De Tweede Kamer heeft op 4 en 10 februari 2016 vragen gesteld aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Deze vragen hebben betrekking op de onderzoeken van de Raad naar de crash van vlucht MH17. De Onderzoeksraad heeft op deze vragen gereageerd en heeft daarbij ook zijn reactie op een brief van de Russische Federatie openbaar gemaakt. Onderstaand zijn beide reacties gepubliceerd.

- Reactie vragen Tweede Kamer
- Reactie op brief Russische Federatie
- Bijlage bij brief aan Russische Federatie

Statistieken

  • Startdatum onderzoek 18 jul. 2014
  • Einddatum onderzoek 13 okt. 2015
  • Type onderzoekVolledig
  • Status onderzoekAfgerond

Publicatie

  • De crash van vlucht MH17 op 17 juli 2014 is veroorzaakt door de ontploffing van een 9N314M-raketkop, afgevuurd vanaf een Buk-raketsysteem vanuit het oostelijk deel van Oekraïne. Dat staat in het onderzoeksrapport dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid vandaag heeft gepubliceerd. Verder blijkt dat Oekraïne al vóór 17 juli 2014 voldoende aanleiding had om uit voorzorg het luchtruim boven het oostelijk deel van Oekraïne te sluiten. Geen van de betrokken partijen heeft de risico’s onderkend van het gewapend conflict in het oostelijk deel van Oekraïne voor overvliegend burgerluchtverkeer.
     
    Naar aanleiding van de crash van vlucht MH17 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid verschillende onderzoeken verricht, die zijn gepubliceerd in twee rapporten. Het eerste rapport gaat in op de toedracht van de crash en het overvliegen van conflictgebieden. Het tweede rapport gaat over het samenstellen van de passagierslijst en het informeren van nabestaanden van de Nederlandse slachtoffers. De verantwoording over de onderzoeken is gepubliceerd in een apart document.  
     
    Buk-raketsysteem
    Uit het onderzoek blijkt dat vlucht MH17 normaal verliep tot het moment dat het vliegtuig boven het oostelijk deel van Oekraïne vloog. Om 13.20 uur UTC (gecoördineerde wereldtijd) ontplofte aan de linker bovenkant van de cockpit een 9N314M raketkop, afgevuurd vanaf een Buk grond-luchtraketsysteem vanuit een gebied van 320 vierkante kilometer in het oostelijk deel van Oekraïne. De voorkant van het toestel werd doorboord door honderden hoogenergetische deeltjes, afkomstig uit de raketkop. Door de inslag en de daaropvolgende drukgolf kwamen de drie bemanningsleden in de cockpit direct om het leven en brak het vliegtuig in de lucht in stukken. Wrakstukken van het toestel kwamen neer op verschillende plekken in een gebied van totaal 50 vierkante kilometer. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven.
     
    De Onderzoeksraad heeft de oorzaak van de crash vastgesteld op basis van meerdere bronnen. Zo is het wapensysteem geïdentificeerd op basis van onder andere het schadepatroon op de wrakstukken, de gevonden fragmenten in de wrakstukken en in de lichamen van de bemanning en de manier waarop het toestel in stukken is gebroken. De bevindingen worden ondersteund door de gegevens op de vluchtrecorders; op de cockpit voice recorder is in de laatste milliseconden een geluidspiek gedetecteerd. Tevens komen verfsporen op een aantal gevonden raketfragmenten overeen met de verf op delen van een raket die in het gebied zijn geborgen door de Onderzoeksraad. Geen enkel ander scenario dan het Buk grond-luchtraketsysteem kan deze combinatie van feiten verklaren. Andere mogelijke oorzaken, zoals een explosie in het vliegtuig of een  lucht-luchtraket zijn onderzocht en uitgesloten. Het gebied van 320 vierkante kilometer van waaruit de raket is gelanceerd, is berekend op basis van verschillende simulaties. Om de precieze afvuurlocatie te bepalen, is aanvullend forensisch onderzoek nodig; dit valt buiten het mandaat van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

     
    Luchtruim oostelijk deel Oekraïne
    Het luchtruim boven het oostelijk deel van Oekraïne was een veelgebruikte route: tussen 14 en 17 juli 2014 maakten 61 maatschappijen uit 32 landen gebruik van dit luchtruim. Op de dag van de crash vlogen er, tot het luchtruim werd gesloten, 160 verkeersvliegtuigen over het gebied. Malaysia Airlines heeft vlucht MH17 volgens voorschriften voorbereid en uitgevoerd. Nederland had als land van vertrek geen verantwoordelijkheid voor het adviseren van Malaysia Airlines (of KLM als codeshare-partner) over de gekozen vliegroute.
     
    Op 17 juli 2014 was er een gewapend conflict in het oostelijk deel van Oekraïne. De strijd had zich in de maanden daarvoor uitgebreid naar het luchtruim: vanaf eind april werden steeds meer militaire toestellen neergehaald. De Oekraïense autoriteiten stelden zelf dat daarbij in twee gevallen wapens met een hoog bereik werden ingezet. Volgens de Onderzoeksraad had Oekraïne voldoende aanleiding om uit voorzorg het gehele luchtruim boven het oostelijk deel van Oekraïne te sluiten. In plaats daarvan werd vanuit militair oogpunt een beperking opgelegd voor het vliegen op lagere hoogtes. Ook bij conflictgebieden elders in de wereld blijkt het zelden voor te komen dat een staat het luchtruim sluit vanwege een gewapend conflict.
     
    Vliegen boven conflictgebieden
    De Onderzoeksraad signaleert dat het huidige stelsel van verantwoordelijkheden met betrekking tot het overvliegen van conflictgebieden niet voldoet. Luchtvaartmaatschappijen gaan ervan uit dat een open luchtruim veilig is. Bij risicobeoordelingen kijken de maatschappijen vaak wel naar de veiligheid van vertrek- en aankomstlocaties, maar niet naar de veiligheid van de landen waar zij overheen vliegen. Bij het overvliegen van conflictgebieden is een aanvullende risicobeoordeling noodzakelijk.  De Raad vindt het daarom van groot belang dat de bij luchtvaart betrokken partijen, waaronder staten, internationale organisaties zoals ICAO en IATA en luchtvaartmaatschappijen meer informatie uitwisselen over conflictgebieden en mogelijke bedreigingen voor de burgerluchtvaart. Bij het verwerken en interpreteren van deze informatie moet er meer aandacht zijn voor de wijze waarop het conflict zich ontwikkelt, zoals toename van militaire activiteiten en beschietingen vanaf de grond. Staten die te maken hebben met een gewapend conflict moeten meer gestimuleerd en ondersteund worden om de veiligheid van het luchtruim te waarborgen. Daarnaast is de Raad van mening dat luchtvaartmaatschappijen publiekelijk verantwoording moeten afleggen over hun vliegroutes. 
     
    Passagiersinformatie
    Nadat de crash van vlucht MH17 bekend werd, verzamelden veel nabestaanden zich op Amsterdam Airport Schiphol in de hoop daar meer informatie te ontvangen. Aan het eind van de avond werd een eerste passagierslijst openbaar gemaakt. Daarna duurde het twee tot vier dagen voordat alle nabestaanden van Nederlandse slachtoffers bevestiging kregen van de Nederlandse overheid. Bij het verzamelen van informatie over de passagierslijst en het vaststellen van de identiteit van de inzittenden en hun nabestaanden, werkten partijen langs elkaar heen. De Nederlandse crisisorganisatie heeft niet goed gefunctioneerd en bij de betrokken overheidsorganisaties ontbrak het aan regie. Om het informatieproces na een crash beter te laten verlopen, beveelt de Raad onder meer aan dat nationaliteiten worden opgenomen in  passagierslijsten. Daarnaast beveelt de Onderzoeksraad aan dat de Nederlandse overheid voorbereidingen treft om de regie te verbeteren bij rampen in het buitenland met veel Nederlandse slachtoffers.
     
    Reconstructie
    In de afgelopen maanden is op de Nederlandse luchtmachtbasis Gilze-Rijen de reconstructie van het voorste deel van het vliegtuig gebouwd.  De reconstructie laat duidelijk de impact van de inslag en de daaropvolgende drukgolf zien en is van belang geweest bij het verifiëren en verder onderbouwen van de onderzoeksresultaten.  

    Bekijk hier het persbericht in pdf.

  • Andere berichten in deze fase

  • Nieuws 15 sep. 2016

    Opvolging aanbevelingen MH17-rapport vergt tijd

    De Onderzoeksraad voor Veiligheid zal in 2018 beoordelen of de aanbevelingen die zijn gedaan om de risico’s van het overvliegen van conflictgebieden beter te beheersen, voldoende zijn opgevolgd. In 2018 rondt de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO het werkprogramma af, dat naar aanleiding van het MH17-onderzoek is gestart. De Raad zou graag sneller duidelijkheid hebben, maar concludeert op basis van de officiële reacties op het MH17-rapport dat de benodigde internationale afstemming tijd vergt.  

  • Nieuws 15 sep. 2016

    Opvolging aanbevelingen MH17 Passagiersinformatie

    De Nederlandse overheid heeft naar aanleiding van de drie aanbevelingen in het rapport MH17 Passagiersinformatie diverse acties ondernomen om ervoor te zorgen dat passagiersinformatie sneller beschikbaar komt en nabestaanden beter worden geïnformeerd. De Onderzoeksraad is positief over de inzet en voorstellen, waarbij de praktijk echter nog moet uitwijzen of dit ook daadwerkelijk leidt tot concrete verbeteringen. De Raad is van mening dat de aanbevelingen voldoende zijn opgevolgd.

  • Nieuws 7 jun. 2016

    Gevonden delen Buk-raket in rapport Onderzoeksraad

    Naar aanleiding van de berichtgeving op maandag 6 juni 2016 over bij het MH17-onderzoek gevonden onderdelen van een Buk-raket, wil de Onderzoeksraad duidelijk maken dat het daarbij niet gaat om recent gevonden onderdelen. Het gaat om onderdelen die tijdens het MH17-onderzoek van de Onderzoeksraad zijn geborgen.

  • Nieuws 25 feb. 2016

    Reactie Onderzoeksraad op vragen Tweede Kamer

    De Tweede Kamer heeft op 4 en 10 februari 2016 vragen gesteld aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Deze vragen hebben betrekking op de onderzoeken van de Raad naar de crash van vlucht MH17.

  • Nieuws 20 okt. 2015

    Ruim vierhonderd nabestaanden bezoeken reconstructie MH17

    In totaal hebben 428 nabestaanden afgelopen week van de mogelijkheid gebruik gemaakt om de reconstructie van het vliegtuig van vlucht MH17 te bezoeken. Op luchtmachtbasis Gilze Rijen waren onderzoekers aanwezig om vragen van nabestaanden te beantwoorden. Naast het bezoek door nabestaanden is de reconstructie bekeken door een delegatie van de Tweede Kamer en door vertegenwoordigers van circa vijftig ambassades.

  • Downloads

Rapporten

Aanbevelingen

Reacties

Film over de oorzaak van de crash met vlucht MH17.

Download video