Zeescheepvaart
In de zeescheepvaart bestaat een wettelijke onderzoeksverplichting voor het onderzoek naar ongevallen en incidenten met een zeeschip dat niet in gebruik is bij de minister van Defensie of een buitenlandse krijgsmacht. De Onderzoeksraad is bevoegd om onderzoek in te stellen naar voorvallen, dat wil zeggen naar gebeurtenissen die de dood of letsel van een persoon dan wel schade aan een zaak of het milieu veroorzaken evenals gebeurtenissen die gevaar voor een dergelijk gevolg in het leven heeft geroepen. In beginsel bepaalt de Onderzoeksraad zelf welke voorvallen worden onderzocht.
Op grond van internationale verdragen is Nederland echter verplicht ongevallen te onderzoeken waarbij een zeeschip is betrokken. Op grond van dezelfde verdragen kan ook de kuststaat in wiens territoriale wateren het ongeval heeft plaatsgevonden, een onderzoek instellen.
De Raad stelt een onderzoek in naar een ongeval waarbij dodelijk of ernstig letsel of schade van betekenis aan een schip, aan het mariene milieu, aan een mijnbouwinstallatie of aan infrastructuur is veroorzaakt en waarbij een Nederlands zeeschip is betrokken, indien het ongeval plaatsvindt:
- op volle zee,
- in Europese wateren onder Nederlandse jurisdictie of in wateren onder andere dan Nederlandse jurisdictie, indien een ongeval schade van betekenis aan het mariene milieu heeft veroorzaakt of
- in Europese wateren onder Nederlandse jurisdictie of in wateren onder andere dan Nederlandse jurisdictie, indien uit een ongeval lering valt te trekken met betrekking tot wenselijk te achten wijzigingen in voor een betrokken schip geldende voorschriften in internationale verdragen.
De Raad stelt tevens een onderzoek in naar scheepvaartongevallen met roll on roll off veerboten en hogesnelheidspassagiersvaartuigen, varende in Europese wateren onder Nederlandse jurisdictie of varende op volle zee, indien door het zeeschip het laatst een haven in Nederland is aangedaan. Het hoeft dus niet te gaan om een Nederlands zeeschip.
Indien bij een dergelijk ongeval een zeeschip is betrokken dat krachtens de daarvoor geldende rechtsregels gerechtigd is de vlag van een andere staat te voeren, wordt het onderzoek uitgevoerd in samenwerking met die andere staat, tenzij die daaraan geen medewerking verleent.
Daarnaast is er sprake van een meer algemene verplichting die ook geldt voor de zeescheepvaart van het onderzoeken van een zwaar ongeval waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken.
Tenslotte kan het Ministerie van Verkeer en Waterstaat aan de Raad opdracht geven deel te nemen aan een onderzoek dat door een andere staat wordt ingesteld naar een voorval met een Nederlands zeeschip.
De Rijkswet en het Besluit maken onderscheid tussen Nederlandse zeeschepen, dat wil zeggen schepen die de Nederlandse vlag voeren en roll-on-roll-off veerboten en hogesnelheidpassagiers-vaartuigen ongeacht de vlag die zij voeren. Ten aanzien van deze veerboten en hogesnelheidpassagiersvaartuigen stelt de Onderzoeksraad alleen een onderzoek in wanneer door een dergelijk zeeschip het laatst een haven in Nederland is aangedaan.
Meldingsplichten
Er is een meldingsplicht voor de kapitein en de exploitant van een schip dat betrokken is bij het ongeval en personen werkzaam bij de scheepvaartbegeleidingsdienst:
- in geval van een ongeval waarbij dodelijk of ernstig letsel of schade van betekenis aan een schip, aan het mariene milieu, aan een mijnbouwinstallatie of aan infrastructuur is veroorzaakt en waarbij een Nederlands zeeschip is betrokken,
- dat ongeval is veroorzaakt door een Nederlands zeeschip,
- het ongeval heeft plaatsgevonden in Europese wateren onder Nederlandse jurisdictie.
Bij de meldplicht wordt niet, zoals bij de onderzoeksplicht, gesproken over betrokkenheid van een Nederlands zeeschip, maar over ongevallen die zijn veroorzaakt door een Nederlands zeeschip. Er is ook een meldingsplicht voor de kapitein en de exploitant van roll on roll off veerboten en hogesnelheidspassagiersvaartuigen, varende in Europese wateren onder Nederlandse jurisdictie of varende op volle zee, indien door het zeeschip het laatst een haven in Nederland is aangedaan. Het hoeft hier dus niet te gaan om een Nederlands zeeschip.